Jest to roślina jednoroczna lub dwuletnia z rodziny Baldaszkowatych (Umbelliferae), występująca w stanie naturalnym na terenach od Wysp Kanaryjskich przez kraje basenu  śródziemnomorskiego po Iran, najliczniej w zachodniej części Afryki Północnej, a w kierunku południowym sięga do Etiopii. Została przeniesiona przez człowieka do Ameryki Południowej (Argentyna), Europy Zachodniej, Australii i Nowej Zelandii. W wielu krajach jest uprawiana. W Polsce aminek egipski udaje się z trudem z uwagi na zbyt chłodny dla niego klimat.

Aminek ma  łodygę około 1 m wysoką, rozgałęzioną, słabo bruzdowaną, liście podwójnie lub potrójnie pierzaste o wycinkach nitkowatych, kwiaty drobne, niepozorne, białe, o nieprzyjemnym zapachu, zebrane w duże baldachy złożone średnicy do 10 cm. Owoce to drobne rozłupki, do 2,5 mm długie, typowe dla rodziny Baldaszkowatych, przeważnie nie rozpadnięte na niełupki. Aminek kwitnie w lipcu i sierpniu, ale owoce w naszych warunkach często nie dojrzewają przed przymrozkami.


Surowiec.

Do celów farmaceutycznych zbiera się dobrze wykształcone i dojrzałe owoce aminka egipskiego, suszy w cieniu i przewiewie, okrusza lub omłaca, odwiewa okruchy i otrzymuje owoce aminka egipskiego – Fructus Ammi visnagae. Surowiec ten znany był w lecznictwie ludowym Egiptu od paru tysięcy lat, ale do lecznictwa europejskiego został wprowadzony dopiero w latach pięćdziesiątych bieżącego wieku.

Podstawowe związki czynne.

W owocach aminka egipskiego występują związki z grupy furanochromonu, np. kelina (0,5-1,5%), otrzymywana w stanie krystalicznym, oraz wisnagina (0,05-0,1%), kelol i glikozyd kelolu (około 1%) fizjologicznie nieczynny. Są również pochod-
ne piranokumaryny (np. wisnadyna, samidyna, dwuhydrosamidyna), ponadto flawonoidy (np.akacetyna), fenolokwasy (np. kwas kawowy i kwas ferulowy), sterole (np. stygmasterol i spinasterol) oraz olejek eteryczny, tłuszcz (około 20%), białka (około 12%) i sole mineralne.

Działanie.

Izolowana z surowca czysta kelina działa rozkurczowo na mięśnie gładkie , oskrzeli, jelit i macicy oraz rozszerza naczynia wieńcowe, a także zwiększa ilość wydalanego moczu, gdyż powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych nerek. Kelina może być podawana doustnie, a w razie potrzeby również domięśniowo. Dobrze też wchłania się doodbytniczo w postaci czopków. Pozostałe związki czynne aminka, pochodne furanochromonu i piranokumaryny, są trudne do rozdzielenia i można je stosować tylko doustnie, wywierają jednak silniejsze i bardziej skuteczne działanie od pojedynczego związku keliny. Najsilniej z całej grupy związków działa wisnadyna.

Wszystkie związki czynne w postaci wyciągów z owoców aminka egipskiego podawane doustnie zmniejszają lub znoszą stany skurczowe oskrzeli, przeciwdziałając atakom astmatycznym.

Wyciągi działają podobnie na moczowody i pęcherz moczowy. Ułatwiają przepływ moczu i jego wydalanie oraz znoszą lub osłabiają ból wywołany skurczem mięśni gładkich. Zawarte w owocach aminka flawonoidy zwiększają nieznacznie ilość wydalanego moczu, a kwasy wielofenolowe wykazują słabe własności bakteriostatyczne. Ponadto działają rozkurczowo na drogi żółciowe oraz jelita.

Wyciągi działają też rozkurczowo na naczynia krwionośne mózgu, nerek oraz serca. Nie mają jednak wpływu na naczynia obwodowe, a więc i na ogólne ciśnienie krwi. Poza tym wykazują własności przeciwrobacze, czego nie obserwowano w przypadku czystej keliny.

Działania niepożądane.

Wyciągi z owoców oraz kelina przy wielokrotnym stosowaniu mogą wywołać objawy nietolerancji i nudności, brak łaknienia, ból głowy, świąd skóry, a niekiedy bezsenność. Kelina kumuluje się w organizmie człowieka.

Zastosowanie.

Czystą kelinę stosuje się doustnie lub, w miarę potrzeby, domięśniowo w kolce nerkowej, kamicy  żółciowej, dusznicy bolesnej i dychawicy oskrzelowej. Kelina jest składnikiem wielu preparatów krajowych i zagranicznych. Wchodzi w skład specyfiku Kellotetryt (Polfa), tabletki, stosowanego w niewydolności wieńcowej, a także w skład tabletek Wikalina (Polfa), używanych w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz przewlekłym nadkwaśnym nieżycie ze stanami skurczowymi żołądka i jelit.

Nalewkę lub wyciągi z owoców aminka egipskiego podaje się doustnie w niewydolności wieńcowej, mało nasilonych atakach dusznicy bolesnej, stanach przed i pozawałowych oraz w niektórych innych schorzeniach serca. Przetwory z aminka egipskiego stosuje się również w duszności oddechowej, spastycznym nieżycie oskrzeli u dzieci i młodzieży oraz mało nasilonej dychawicy oskrzelowej. Nalewka z owoców aminka egipskiego wchodzi w skład kropli Kelastmin (Herbapol), a wyciąg płynny do kropli Kelicardina (Herbapol).

Przetwory.

Owoce aminka egipskiego nie są dostępne w aptekach i sklepach zielarskich.
Służą wyłącznie do przerobu w zakładach przemysłowych. Preparaty gotowe z tego surowca
można otrzymać tylko na recepty lekarskie.

Nalewka z owoców aminka egipskiego, Tinctura Ammi visnagae (Herbapol): przyjmować
doustnie 15-40 kropli 2-5 razy dziennie w kieliszku wody bezpośrednio po jedzeniu w chorobie wieńcowej serca, stanach skurczowych dróg żółciowych, moczowych i jelit.

Kelastmina (Herbapol): przeciętnie dorosłym zaleca się doustnie 10-20 kropli 3 razy dziennie między posiłkami w dychawicy oskrzelowej, zwłaszcza w okresie początkowym o umiarkowanym nasileniu u osób starszych, cierpiących na niedotlenienie mięśnia sercowego. W przypadkach ostrych 40-60 kropli w kieliszku wody 3 razy dziennie.

Carduben (Madaus, RFN), tabletki zawierające wisnadynę, rozszerzają naczynia wieńcowe,
obwodowe i mózgowe, bez wyraźnego wpływu na ciśnienie tętnicze krwi. Stosuje się doustnie
w chorobie wieńcowej, stanach przed i pozawałowych oraz miażdżycy naczyń mózgowych.

[Uwaga: książka z której zaczerpnąłem ten tekst pochodzi z 1987 r. i ziołowe leki z Herbapolu lub RFN mogą być niedostępne lub występować obecnie pod innymi nazwami. Zostawiłem te opisy dlatego aby: zachować oryginalność źródła, oraz by mieć wiedzę jakie środki były dostępne w tamtych czasach, może to poszerzyć horyzonty każdego z nas]

Jeżeli chciałbyś/abyś coś dodać lub zmienić w tym artykule daj znać karol@zdrowypacjent.pl. Każdego redaktora uhonoruje podpisem pod artykułem (imię i nazwisko) . No chyba że redaktor będzie wolał zachować anonimowość.

Najlepiej przesyłać całe artykuły w pliku tzn. coś dodasz lub coś zmienisz to prześlij mi plik z artykułem i zaznacz (na czerwono, pogrubieniem, podkreśleniem) co zmieniłeś/aś, abym mógł to łatwo odnaleźć i wprowadzić na stronę. Dobrze byłoby podawać źródła skąd czerpaliście informacje .

Źródło:

Aleksander Ożarowski,Wacław Jaroniewski; „ROŚLINY LECZNICZE i ich praktyczne zastosowanie” ;Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1987