Jest to krzew z rodziny Motylkowatych (Papilionaceae), występujący w stanie naturalnym niemal w całej Europie i Małej Azji. W Polsce jest pospolity na całym niżu i w dolnych par- tiach gór. Rośnie w suchych lasach, zaroślach i na słonecznych wzgórzach.

Janowiec ma łodygi do 60 cm wysokie o wzniesionych lub dźwigających się gałązkach. Li- ście podłużne lub równowąskolancetowate, po brzegach i spodem wzdłuż nerwów owłosione, z szydłowatymi przylistkami. Kwiaty żółte, grzbieciste, motylkowate, zebrane w grona na szczytach pędów i gałązek. Kielich nagi, co najwyżej na brzegu omszony. Owocem jest strąk prawie zawsze nagi, z 6-10 brunatnymi nasionami.

Surowiec. Do celów leczniczych zbiera się górne, niezdrewniałe, ulistnione części łodyg ja- nowca w czerwcu lub lipcu w okresie zakwitania i suszy w cieniu i przewiewie. Otrzymuje się ziele janowca barwierskiego – Herba Genistae.

Warto wspomnieć, że ziela janowca używano niegdyś do barwienia tkanin wełnianych, ba- wełnianych, lnianych i jedwabnych na kolor żółty i pomarańczowy.

Podstawowe związki czynne. Ziele janowca zawiera alkaloidy chinolizydynowe, jak cyty- zyna, lupanina i anagiryna, flawonoidy, jak genistyna, genisteina i luteolina, garbniki, związek goryczowy, ślady olejku eterycznego oraz sole mineralne.

Działanie. Ziele janowca wykazuje silne własności moczopędne. Dzięki skojarzonemu dzia- łaniu  związków flawonowych  oraz  alkaloidów umożliwia  szybkie wydalanie z organizmu nadmiaru płynów oraz szkodliwych produktów przemiany materii. Natomiast występująca w zielu genisteina, należąca do grupy izoflawonów, ma silne własności estrogenne.

Alkaloidy ziela janowca, zwłaszcza cytyzyna, pobudzają zarówno ośrodkowy, jak i autono- miczny układ nerwowy, a zwłaszcza ośrodki wegetatywne w rdzeniu przedłużonym. W wyni- ku tego zwiększa się częstotliwość i amplituda ruchów oddechowych, podnosi ciśnienie krwi, wzmaga transpiracja i perspiracja skóry, a także ruchy perystaltyczne jelit. Nieznacznie zostają pobudzone ośrodki wymiotny i kaszlowy. Na autonomiczny układ nerwowy alkaloidy janowca działają podobnie do nikotyny. Początkowo pobudzają zwoje nerwowe, a w większych daw- kach porażają je na skutek zahamowania przenoszenia bodźców w synapsach nerwowych.

Działania niepożądane. Ziele janowca wyróżnia się silnym działaniem i w dawkach wyż- szych od leczniczych powoduje nudności i wymioty oraz kurcze toniczno-kloniczne, zbliżone do strychninowych.

Zastosowanie. Wyciągi z ziela janowca stosuje się najczęściej jako lek moczopędny w osłabieniu czynności nerek, zapaleniu pęcherza i dróg moczowych, obrzękach, a pomocniczo w niektórych chorobach przemiany materii, gośćcu, skazie moczanowej, kamicy moczowej, a także w niektórych  chorobach  skórnych, spowodowanych  nagromadzeniem substancji tok- sycznych w ustroju. Również jako środek ułatwiający wypróżnienie, gdyż wzmaga perystalty- kę jelit. Wraz z innymi ziołami wykorzystywany jest jako środek podwyższający ciśnienie krwi.

Czysty alkaloid cytyzyna występuje w zielu janowca w niewielkiej ilości. Znosi ona objawy głodu nikotynowego i jest stosowana doustnie w postaci tabletek Tabex (Pharmachim, Bułg.) w kuracji odwykowej palaczy tytoniu. Jednakże na skalę przemyślową cytyzynę otrzymuje się ze złotokapu zwyczajnego – Laburnum anagyroides Med. (syn. Cytisus laburnum L.).

Przetwory. Odwar z ziela janowe a: 1 łyżkę rozdrobnionego ziela zalać 1 szklanką wody letniej. Ogrzewać do wrzenia i gotować powoli pod przykryciem 5 min. Odstawić na 10 min i przecedzić. Pić 2-3 razy dziennie 1-3 łyżki jako środek moczopędny i łagodnie rozwalniający.

Zioła w hipotonii: zmieszać po 20 g ziela janowca i ziela tasznika oraz po 30 g ziela krwaw- nika i liści melisy. Zalać 2 łyżki ziół w termosie 11/2 szklanki wody wrzącej. Zamknąć i od- stawić na 1 godz. Pić 2 razy dziennie po 1/2 szklanki małymi łykami rano i wieczorem w ni- skim ciśnieniu krwi.

[Uwaga: książka z której zaczerpnąłem ten tekst pochodzi z 1987 r. ]

Jeżeli chciałbyś/abyś coś dodać lub zmienić w tym artykule daj znać karol@zdrowypacjent.pl . Każdego redaktora uhonoruje podpisem pod artykułem (imię i nazwisko) . No chyba że redaktor będzie wolał zachować anonimowość.

Najlepiej przesyłać całe artykuły w pliku tzn. coś dodasz lub coś zmienisz to prześlij mi plik z artykułem i zaznacz (na czerwono, pogrubieniem, podkreśleniem) co zmieniłeś/aś, abym mógł to łatwo odnaleźć i wprowadzić na stronę. Dobrze byłoby podawać źródła skąd czerpaliście informacje .

Źródło:

Aleksander Ożarowski,Wacław Jaroniewski; „ROŚLINY LECZNICZE i ich praktyczne zastosowanie” ;Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1987